Telefonun kamerası bir sporcu hakkında ne söyleyebilir?

Bir sporcunun sıçrama gücünü, boyunu veya postürünü ölçmek uzun yıllar boyunca ekipman, uzmanlık ve zaman gerektiriyordu. Kuvvet platformu (force plate) alacak bütçesi olan kulüpler ölçerdi, olmayanlar duvara bant çekip tahmin ederdi. Boy için mezura, postür için deneyimli bir fizyoterapistin gözü gerekirdi. Bunların hepsi ayrı ayrı zaman, ayrı ayrı uzman, ayrı ayrı para demekti.

Bugün cebinizdeki telefon, doğru teknoloji ve yazılımla bu ölçümlerin önemli bir bölümünü yapabiliyor. CatchPad de telefonun kamerasını kullanarak sporcu değerlendirmesini daha erişilebilir hale getiren bu teknolojilerden yararlanıyor.

Peki kamera bir sporcunun vücuduna baktığında tam olarak ne görüyor? Ve bu görüntü nasıl anlamlı bir performans verisine dönüşüyor?

Kamera bir vücuda baktığında ne görüyor?

Telefon kamerası aslında sadece piksel görür. O pikselleri anlamlı hale getiren şey poz tahmini (pose estimation) denilen yöntem. Model görüntüdeki insanı tarar ve vücuttaki belirli noktaları işaretler: omuzlar, dirsekler, kalçalar, dizler, ayak bilekleri. Ortaya çıkan şeye iskelet diyoruz. Saniyede onlarca kare üzerinde bu iskelet sürekli güncellenir, yani hareketin tamamı sayısal bir veriye dönüşür.

İkinci parça mesafe. Kamera tek başına "bu kişi ne kadar uzakta" sorusuna cevap veremez, çünkü 1 metredeki küçük bir obje ile 5 metredeki büyük bir obje görüntüde aynı boyutta görünebilir. Bu yüzden yeni iPhone ve iPad modellerindeki LiDAR sensörü devreye giriyor. LiDAR ışık gönderip geri dönme süresini ölçer ve sahnedeki her noktanın uzaklığını santimetre hassasiyetinde çıkarır. Mesafeyi bildiğiniz anda görüntüdeki piksel sayısı gerçek dünyadaki santimetreye çevrilebilir hale gelir. İskelet artı mesafe. Ölçümün tamamı bu iki şeyin üzerine kuruluyor. 

CatchPad'in sporcu değerlendirme özellikleri de bu teknolojik altyapıdan yararlanarak boy, postür ve sıçrama gibi farklı ölçümleri telefon kamerası üzerinden değerlendirmeyi amaçlar.

Peki bu dört ölçüm nasıl çalışıyor?

Boy ölçümü

En basit görünen ama aslında birçok detay içeren ölçümlerden biri boy ölçümüdür.

Telefon önce kişinin görüntü içerisindeki konumunu ve vücut noktalarını algılar. Ardından başın üst noktası ile ayakların yere bastığı bölge arasındaki mesafe hesaplanarak gerçek dünya ölçüsüne dönüştürülür.

CatchPad'de boy ölçümü, sporcunun fiziksel profilini oluşturmak için kullanılan temel değerlendirmelerden biridir. Telefon kamerası üzerinden gerçekleştirilen ölçüm sayesinde sporcunun boy bilgisi hızlı bir şekilde elde edilebilir ve manuel ölçümlere olan ihtiyacın azaltılması hedeflenir.
Boy bilgisinin asıl değeri ise tek başına ortaya çıkmaz. Özellikle genç sporcularda zaman içerisindeki boy değişimini takip etmek, büyüme ve fiziksel gelişim hakkında önemli bir referans oluşturabilir. Bu nedenle CatchPad'deki boy ölçümünü yalnızca “kaç santimetresin?” sorusunun cevabı olarak değil, sporcunun fiziksel gelişimini takip etmeye yardımcı olan bir veri noktası olarak düşünmek gerekir.

Postür Analizi

Kamera, vücuttaki belirli noktaları tespit ederek bu noktaların birbirleriyle olan konumlarını ve açılarını inceleyebilir.

CatchPad'in postür analizinde de bu yaklaşım kullanılarak sporcunun farklı açılardan görüntüleri üzerinden vücut hizalanması ve asimetri gibi ölçülebilir veriler değerlendirilebilir.

Örneğin:

• Omuz hattı yatay mı?
• Baş bir tarafa doğru eğiliyor mu?
• Sağ ve sol omuz arasında fark var mı?
• Kalça hizasında bir asimetri bulunuyor mu?
• Yandan bakıldığında vücudun genel hizalanması nasıl?

Burada önemli olan nokta, elde edilen verilerin bir tıbbi teşhis olarak değerlendirilmemesi.

CatchPad'in amacı “skolyozun var” veya “şu rahatsızlığa sahipsin” demek değildir. Bunun yerine ölçülebilir farklılıkları ortaya koymak ve sporcunun vücut hizalanmasını zaman içerisinde takip etmeye yardımcı olmaktır.

Örneğin bir sporcunun sağ ve sol omuzları arasındaki açı farkı ölçülebilir. Bu ölçüm belirli aralıklarla tekrarlandığında, asimetrinin zaman içerisinde nasıl değiştiği görülebilir.

Burada ölçüm sırasında sporcunun doğal pozisyonunu koruması da önemlidir. Kişiye “dik dur” dediğiniz anda aslında ölçmek istediğiniz doğal duruşu değiştirebilirsiniz. Bu nedenle mümkün olduğunca rahat ve doğal bir pozisyonda ölçüm yapmak daha anlamlı sonuçlar verir.

Counter Movement Jump (CMJ)

CMJ doğal sıçrama hareketidir. Sporcu ayakta durur, hızlıca çöker ve hemen ardından yukarı doğru sıçrar. Bu aşağı yönlü hareket sırasında kas ve tendonlarda elastik enerji depolanır. Ardından gerçekleştirilen sıçramada bu enerji de performansa katkıda bulunur.

Bu nedenle CMJ, sporcunun patlayıcı performansının yanı sıra elastik enerjiyi ve gerilme-kısalma döngüsünü kullanma becerisi hakkında da bilgi sağlayabilir.

CatchPad'de CMJ testi sırasında telefon kamerası sporcunun hareketini takip eder. Sporcunun yerden ayrıldığı ve tekrar yere temas ettiği anlar belirlenerek uçuş süresi üzerinden sıçrama yüksekliği hesaplanabilir.

Squat Jump (SJ)

SJ ise CMJ'den farklı olarak karşı hareketin etkisini azaltmayı amaçlar. Sporcu belirli bir çömelme pozisyonunda sabit bekler ve ardından aşağı doğru ek bir hareket yapmadan yukarı sıçrar. Bu sayede CMJ'de bulunan karşı hareket ve elastik enerji katkısı azaltılır. Böylece sporcunun farklı bir kuvvet üretim profili değerlendirilebilir.

CatchPad'de SJ testi sırasında da kamera tabanlı hareket takibi kullanılarak sporcunun sıçrama performansı ölçülebilir. İki testin birlikte uygulanması burada önem kazanır. Çünkü yalnızca “kaç santimetre sıçradı?” sorusuna değil, sporcunun sıçramayı hangi hareket mekanizmasıyla gerçekleştirdiğine dair de daha fazla bilgi elde edilebilir.

Dört ölçüm, tek bir sporcu profili

Boy, postür, CMJ ve SJ birbirinden bağımsız dört ölçüm gibi görünse de aslında birlikte değerlendirildiğinde sporcunun fiziksel profili hakkında daha geniş bir tablo ortaya çıkar. CatchPad ile bu ölçümlerin aynı dijital ortamda takip edilebilmesi, sporcunun zaman içerisindeki değişimini gözlemlemeyi kolaylaştırır. Örneğin bir sporcunun boyu değişirken sıçrama performansının nasıl değiştiğini, postüründeki ölçümlerin zaman içerisinde nasıl ilerlediğini veya CMJ ile SJ sonuçları arasındaki farkın nasıl değiştiğini takip etmek mümkün hale gelir. Buradaki amaç tek bir ölçümden kesin bir sonuç çıkarmak değil.

Amaç, düzenli ölçümlerle sporcunun gelişimini daha görünür hale getirmek.

Ölçmek, gelişimi görünür hale getirir

Teknoloji geliştikçe sporcu değerlendirmesi de laboratuvar ortamından daha erişilebilir alanlara taşınıyor.nTelefon kamerası, poz tahmini ve hareket analizi gibi teknolojiler sayesinde bugün bir sporcunun boyu, postürü ve sıçrama performansı gibi farklı göstergeler daha kolay takip edilebilir hale geliyor.

CatchPad ise bu teknolojileri sporcu değerlendirme sürecinin bir parçası haline getirerek ölçümü daha pratik ve erişilebilir bir deneyime dönüştürmeyi hedefliyor. Çünkü önemli olan yalnızca bir sporcunun bugün kaç santimetre sıçradığını bilmek değil.

Bugün nerede olduğunu bilmek, zaman içerisindeki değişimini görmek ve antrenmanı bu verilerle birlikte değerlendirebilmek. Ölçemediğiniz şeyi geliştirmek zordur. Artık bazı ölçümler için laboratuvara gitmek tek seçenek değil.